MAGIA PRAŁOWCÓW

Temat ten jest niezwykle interesujący, niestety trudny do zbadania, a według niektórych prehistoryków wręcz niemożliwy. Istnieją dziesiątki interpretacji  rysunków naskalnych, rytów na skałach i przedmiotach sztuki mobilnej. Z tego też względu ograniczę się do pokazania znaków pocztowych mogących mieć związek z magią i wierzeniami naszych przodków.

Wielu naukowców uważa, że ryty i malowidła naskalne są odzwierciedleniem wizji szamańskich. Szamani podczas tańców rytualnych wprowadzali się w trans, nawiązjąc kontakt z duchami, swoimi pozaziemskimi opiekunami prosząc o sukces w łowach, od pomyślności których zależał los współplemieńców.

Po lewej: "szaman z łukiem", wg innych prehistoryków "Biała Dama z Brandbergu" - malowidło naskalne w Namibii. Po prawej:: szaman w masce ptaka. Ludzie pierwotni wierzyli, że równolegle ze światem żywych funkcjonuje świat duchów, także w postaci zwierząt. Szamani, ale też myśliwi, których podczas rytualnych tańców wprowadzano w trans, zakładali maski zwierząt - swych opiekunów z zaświatów, łącząc się z nimi duchowo. Czarownicy posługiwali się rekwizytami, a wśród nich laskami. Poniżej na znaczku Litwy rytualna laska neolityczna ludu kultury narwskiej, zakończona wyobrażeniem łba klempy. Znajduje się ona w Narodowym Muzeum Litewskim w Wilnie.

U góry tańce w maskach zwierzyny ludu  afrykańskiego zamieszkująca południowo-wschodnią Saharę, głównie północ Czadu (płaskowyż Ennendi).

Po prawej taniec szamana  związanego z kulturą Majów  z czasów prekolumbijskich, w przebraniu tygrysa.

 W północno - zachodniej Namibii (dawniej Sud West Afryka), w rejonie miasta Khorixas (region) Twyfelfontein znajdujemy wspaniałe rysunku myśliwych San z epoki neolitycznej. Cechą charakterystyczną obrazów z Twyfelfontein i niedaleko położonego masywu Brandberg są postaci zwierzyny i ich szlaki znaczone tropami. Między tropami namalowane są odbicia ludzkich stóp. Spośród wielu teorii, najbardziej prawdziwą z myśliwskiego punktu widzenia wydaje się sformułowana przez D. Lewisa J.-Williama, że szamani rysując tropy pragnęli wpłynąć na wędrówki zwierząt, umożliwiając myśliwym ich wytropienie.  Czarownicy prosili duchy aby ślady ludzkie skrzyżowały się z tropami zwierząt. Nie można też lekceważyć innej hipotezy mówiącej o edukacyjnej roli tropów. A może znaczenie miało i jedno i drugie?

Całość Pierwszego Dnia Obiegu (FDC) ze znaczkami Republiki Południowo Zachodniej Afryki  (późniejsza Namibia) z rysunkami  myśliwych San (neolit). Cechą charaktery-styczną obrazów z Twyfelfontein i niedaleko położonego masywu Brandberg są postaci zwierzyny z tropami i odciskami ludzkich stóp.

 

Szczególnym względem myśliwi ludu San otaczali największą antylopę południowej Afryki - elanda, uważali, że jest to zwierzę duchowej władzy, łącznikiem między nimi
a bóstwami. Eland, wg wierzeń ludu San, jak dla innych Afrykańczyków słoń, jest zwierzęciem o najwyższej potencji, która w tanecznym transie spływa na myśliwców. Pokazywali to symbolicznie na wielu malowidłach naskalnych w postaci stojącego fallusa u tańczących wokół zwierzęcia łowców, co widać na znaczkach.
 

Na petroglifach (rytach) ze Skogerveien (Norwegia) datowanych na  5000-4000 lat p.n.e. widnieją zwierzęta w stylu Röntgena, z uproszczonymi rysunkami narządów wewnętrznych (przewodu pokarmowego - "linii życia"). Szaman pragnął powrotu zwierząt do życia i ich rozmnożenia.

Krzyż kołowy na rytach z rejonu Tanum (Szwecja) jest symbolem szczęścia darowanym przez Bóstwo. Jest to znak solarny, znak słońca, symbol energii i mocy życiowej. Personifikacją słońca była u ludów północy  bogini Sol.

Istota malowideł naskalnych jest przedmiotem badań, wynikiem których powstało wiele na ich temat teorii. Wybitny badacz Édouard Henri Breuil (1877 - 1961) utożsamił malarstwo naskalne z myślistwem, z magią łowiecką, totemizmem. Uważano, że paleolityczny łowca przedstawił zwierzynę, na którą polował lub pragnął upolować (bizony, tury, żubry, konie, jelenie, słonie, nosorożce, kozły, antylopy i inne), która stanowiła największe zagrożenie (duże drapieżniki). Jest też bardzo rozpowszechniona teoria, że groty z malowidłami naskalnymi były sanktuariami. Przed malowidłami szamani odprawiali "rytualne modły", mające zapewnić udane łowy. Wg innej teorii, groty z wyobrażeniami zwierząt stanowiły miejsca inicjacji myśliwskiej, a także służyły do celów dydaktycznych.

Na bloku Mozambiku przedstawiono australopiteka sediba oraz kromaniończyka (homo sapiens) na tle malowidła bizona) z jaskini Altamira (Hiszpania). W tle po lewej stronie malowidło z górnego paleolitu (nosorożce) z jaskini Chauveta  (Francja), po prawej fragment "czerwonej krowy tura" z jaskini Lascaux z okresu kultury magdaleńskiej (Francja).

Wg opinii  wielu archeologów malowidła naskalne mają ścisły związek z kultem łowieckim.

W jaskini Niaux (Pireneje, Francja), wykorzystywanej głównie jako sanktuarium, w tzw. Czarnym Salonie prehistoryczny łowca ok. 13 tysięcy lat p.n.e namalował bizony ze strzałami ulokowanymi na komorze (klatce piersiowej). Niektórzy naukowcy, uważają że szaman sytuując śmiertelne strzały kierował do duchów - opiekunów życzenie, by groty łowców podczas rzeczywistych łowów ugodziły zwierzę równie skutecznie. Istnieje też teoria, że rysunki służyły celom dydaktycznym.

Krzysztof Mielnikiewicz

copyright: Krzysztof Mielnikiewicz

wszelkie prawa zastrzeżone